خوابگرد

ملت، دولت و جوک‌های قومی

اشاره:
یادداشت پیشین‌ام در باره‌ی جوک‌های قومی و چرخش گسترده‌ی اس‌ام‌اس‌های طنز از «یه ترکه» و برخی نظائر آن به جوک‌های «یه لره»، باب گفت‌وگو را در این باره در شبکه‌های اجتماعی نظیر فیس‌بوک و گوگل‌‌پلاس باز کرد و تا اکنون، دوستانی چون رضا ساکی و جلال سمیعی هم مطالبی تحلیلی در باره‌ی آن در وبلاگ‌هاشان نوشتند. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، نوشته‌ی «کاوه خوشخواه» است که نخست آن را در گوگل‌پلاس منتشر کرد. او در این نوشته بیش‌تر به آثار تخریبی جوک‌ها نظر داشته است.

هویت ملی و سه موضوع
کاوه خوشخواه

دولت مقتدر یا ملت مقتدر
دولت چیزی نیست جز ساخته‌ای از ملت برای سامان دادن و نظم بخشیدن به امور و هم‌چنین استفاده‌ی بهینه از منابع. دولت ساخته‌ای است در خدمت ملت. آن‌چه که اهمیت دارد، مقتدر بودن ملت است؛ ملتی که بتواند دولت لجام‌گسیخته را رام کند.

وقتی از ملت صحبت می‌کنیم از چه چیزی صحبت می‌کنیم
مِلَّت را می‌توان یک واحد بزرگ انسانی تعریف کرد که طی تکامل تاریخی به وجود آمده و بر شالوده‌ی اشتراک سرزمین و اقتصاد و تاریخ و فرهنگ ملی استوار است. عامل پیوند آن فرهنگ و آگاهی مشترک است. از این پیوند است که احساس تعلق به یکدیگر و احساس وحدت میان افراد متعلق با آن واحد پدید می‌آید.

هویت فردی، هویت قومی یا هویت ملی
هویت فردی، عبارت است از شاخصه‌ها و نشانه‌هایی که یک فرد را از فرد دیگر متمایز می‌سازد؛ و هویت جمعی، عبارت است از نشانه‌هایی که یک جمع را از جمعی دیگر متمایز می‌گرداند. چنان‌چه این جمع یک ملت باشد، هویت آنان، هویت ملی نامیده می‌شود که با آن می‌توان‌ آن ملت را از دیگر ملت‌ها باز شناخت. و اگر آن جمع یک قوم باشد هویت قومی گویند.
هویت‌های جمعی وجود دارد و تغییرات آن آرام و در درازمدت است، اما آن‌چه که ما به عنوان اعضای این جامعه می‌توانیم انجام دهیم کمک به مقتدر شدن ملت است. ایجاد پیوندهای بیشتر بین افراد و جمع‌ها و نزدیک شدن آن‌ها به یکدیگر است.
حال در چهارچوب هویت، ملت و دولت موارد زیر را می توان مطرح کرد:

۱- برخورد حکومت با قومیت‌ها
حکومت افسارگسیخته برای دوام خود نیاز به تضعیف ملت دارد. اما از طرفی تضعیف هویت ملی به تقویت هویت قومی کمک می‌کند که اتفاق افتادن هم زمان این دو خطر جدایی‌طلبی را افزایش می‌دهد. راه مقابله با جدایی‌طلبی اقوام، افزایش هویت ملی است همگام با افزایش هویت قومی.

۲- جوک‌های قومیتی
این جوک‌ها دو مشکل را همزمان دارند اول این که پیوند بین یک قومیت و بقیه‌ی جامعه را تضعیف می‌کند و باعث تضعیف هویت ملی شده و خطر جدایی‌طلبی را افزایش می‌دهند. دوم این که با تکرار آن و به مرور زمان آن قوم فاعلیت خود را برای واکنش نشان دادن درباره‌ی این جوک‌ها را از دست می‌دهد و آن‌ها رو جزیی از هویت قومی خود حساب می‌کند!

۳- دادن صفات منفی به ملت یا اکثریت ملت
دادن صفات منفی به یک جامعه نیز دو مشکل هم‌زمان ایجاد می‌کند. اول آن که صرف آگاه کردن مردم از این صفات لزوماً منجر به اصلاح جامعه نمی‌شود و حتا بیم آن می‌رود که آن صفات به عنوان هویت جمعی در نظر گرفته شود. (مثال طنزهای انتقادی اجتماعی مانند برره!) که البته راهکار مناسب ارائه کردن الگوهای مناسب به جامعه و عملگرا بودن در زمینه‌ی اصلاح است نه صرفاً بیان صفات بد. دوم آن که وقتی صفت منفی‌ای به یک جامعه نسبت داده می‌شود، عقلانی است که فرض کنیم اکثریت آن جامعه آن صفت را دارند. حال خیلی طبیعی است که هر فرد با شنیدن یا بیان کردن این جمله که "مردم ایران فلان صفت منفی را دارند." خود را خارج از آن اکثریت در نظر بگیرد (که امید به اصلاح آن فرد منتفی می‌شود). در صورتی که هر فردی همین کار را کند اتفاقی که می‌افتد هر شخص خود را از جامعه جدا کرده است و باعث تضعیف و دور شدن مردم از یکدیگر می‌شود و کماکان بی‌اعتمادی را افزایش می‌دهد.

پی‌نوشت:
اگر در این باره چیزی نوشتید، لطفاً خبرم کنید. اگر هم وبلاگ ندارید، ولی حرفی برای گفتن دارید، برای صحبت در باره‌ی آن به منظور نشر در خوابگرد به من ایمیل بزنید. shokrollahi@khabgard.com
کامنت‌ها

نام آورد

به تازگی دفتر دوم کتاب «نام آورد»، شامل بیست مقاله و گفتاورد درباره‌ی مطالعات نشانه‌شناختی جنگ و دفاع مقدس به اهتمام علیرضا کمری منتشر شده است. این مقالات در حوزه‌ی چیستی نشانه‌شناسی و معرفی نشانه‌شناسی جنگ، روش‌شناسی مطالعه‌ی نشانه‌شناختی جنگ، نشانگان دیداری و گفتاری و نوشتاری و کلامی دیداری جنگ و نیز نشانگان موسیقایی جنگ به قلم صاحب‌نظران و نشانه‌شناسان تدوین و تالیف شده است.

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه هجدهم بهمن ساعت ۱۶:۳۰ به نقد و بررسی این کتاب اختصاص دارد که با حضور دکتر نعمت‌الله فاضلی، دکتر فرهاد ساسانی، علیرضا کمری و فرانک جمشیدی در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود و ورود برای علاقه‌مندان آزاد است.

کامنت‌ها

در باب برخی خرده‌خنده‌های ایرانی

گسترش موبایل، نقل دهان‌به‌دهان جوک و خنده‌های دسته‌جمعی را تبدیل کرد به دادوستدِ اس‌ام‌اس و با خود خندیدن. در سال ۱۳۸۷ راسته‌ی سیاسی بازار جوک بسیار پررونق بود تا اوائل سال ۸۸ که از جنب و جوش افتاد و به جای آن فضای گفت‌وگو و بیان نیمه‌آزادِ سیاسی در متن جامعه باز شد. انتخابات نزدیک بود و فضای ظاهراً باز سیاسی، مردم را از پناه بردن به جوک‌های سیاسی بی‌نیاز کرده بود. تاریخ اجتماعی‌مان نشان داده بارها که رونق این بازار نسبت کاملاً معکوس دارد با انسداد و انقباض فضای سیاسی. اس‌ام‌اس‌های طنز غیرسیاسی هم همواره پرمشتری بوده‌اند و هرچند با شدت و ضعف اما پیوسته جریان داشته‌اند. به‌خصوص جوک‌هایی که آغازشان اغلب به اقوامی خاص اشاره دارد.

زمان گذشت تا آن روز سیاه از خرداد ۱۳۸۸ رسید و حکومت از روز رأی‌گیری سرویس پیامک را از کار انداخت تا یکی دو ماه بعد. پس از آن هم دستِ‌کم تا حدود یک سال از اس‌ام‌اس‌های طنز (سیاسی یا غیرسیاسی) در میان مردم (دستِ‌کم تهران) خبری نبود. و باز به لطفِ از بین رفتن چشم‌انداز اصلاح و تغییر سیاسی، به‌تدریج مردم دوباره دست به پیامک شدند و اکنون رسیده به جایی که به‌رغم هزینه‌های زیاد زندگی، بازار جوک‌های سیاسی (احتمالاً در همه جای ایران) گرم است. مثلاً در یک سال اخیر بخش عمده‌ای از اس‌ام‌اس‌های سیاسی مربوط بوده به آیت‌الله جنتی که البته هنوز هم خط تولید آن از کار نیفتاده و محصولات جدید بیرون می‌دهد!

اما اتفاق عجیب و انگیزه‌ی اصلی برای نوشتن این چندخط، چرخش ملایم جوک‌های فراوانِ «یه ترکه» به انبوه جوک‌های «یه لره» است. از این دست جوک‌ها و اس‌ام‌اس‌ها پیش‌تر هم بود، اما بسیار کم‌شمار و بیش‌تر در میان خودِ لرها. اکنون اما چند ماهی ست که توجهم جلب شده به افزایش این جوک‌ها و در مقابل، حذف جوک‌های «یه ترکه». کار به جایی رسیده که برخی جوک‌های قدیمی معروف هم با تغییر مطلع از «یه ترکه» و حتا «یه رشتیه» و نظائر آن‌ها، برای خندیدن به «یه لره» دست‌به‌دست می‌‌شود. موضوع در ذهنم بود تا چندی پیش که آن را با رضا ساکی طنزنویس که خودش هم لر خرم‌آبادی ست در میان گذاشتم و چشمان حیرت‌ِزده‌اش را دیدم؛ او هم شوریِ ماجرا را چشیده بود. به نتیجه‌ای نرسیدیم جز همان معمای معروف قدیمی که: "جوک‌ها را کی‌ها یا در کجا می‌سازند؟"

گذشت تا هفته‌ی پیش که به اصفهان رفتم و در جمعی خانوادگی دیدم همه موبایل به دست جوک می‌خوانند و از هر پنج تا چهارتاش با «یه لر» شروع می‌شود. و باز همان‌جا بود که بزرگی از جمع گفت ماجرا چیست که همه‌ی جوک‌ها شده‌اند جوک‌های «یه لره»؟ و در باره‌ی موضوع بحث شد و باز هم نتیجه‌ای نداد جز آن که یک لر بختیاری حاضر در جمع، یک جوک به معنای دقیق کلمه «لری» خواند و در ستایش این قوم سخن‌ گفت. القصه، دو سه روز پیش هم با جلال سمیعی حرف می‌‌زدم که ناگهان بی‌مقدمه پرسید ازم که آیا دقت کرده‌ام به چنین چیزی؟ و خب پاسخ مثبتِ من و کمی بحث و سرآخر هم علامت سؤال و تعجب بر لب و چشم!

البته بگویم که من در تهران زندگی می‌کنم و اطلاعاتم در این باره تقریباً منحصر است به همین ابرشهر و دو سه شهر بزرگ دیگر. یعنی شاید در همه‌جای ایران این‌گونه نباشد اکنون. با این حال، پیشنهاد می‌کنم در باره‌ی این موضوع یعنی چرخش قومی اس‌ام‌اس‌های جوک از «یه ترکه» به «یه لره» و نیز نفس جوک‌پردازی اس‌ام‌اسی، نقش گسترش تلفن همراه در این زمینه و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی آن، و حتا گمانه‌زنی در باره‌ی مرکز یا مراکز تولید و انتشار جوک‌ها و اس‌ام‌اس‌ها یا ساختار اجتماعی احتمالی حاکم بر روند تولید خودجوش جوک، اگر کسی حرفی دارد بنویسد تا بخوانیم. سوای گزارشگری، این متن در واقع فراخوانی ست برای نوشتن در باره‌ی همه‌ی این موضوعات.

این را هم بگویم و روشن کنم که فرق است میان جوک‌های مثلاً لری و آذری و نظایر آن با جوک‌هایی که مثلاً با «یه لره» و « یه ترکه» و امثال این‌ها شروع می‌شود. جوک‌های دسته‌ی دوم همان‌هایی اند که می‌توان خیلی ساده قومیت آن را تغییر داد بی آن‌که مفهوم یا نتیجه‌ی جوک از دست برود. اما جوک‌های مثلاً لری، آن‌هایی اند که از قدیم در میان خودِ این قوم رایج بوده‌اند و می‌توان «تخصصی» نامیدشان؛ جوک‌هایی که یا بر زبان و گویش خاص آن قوم استوار اند و دیرگان اصلاً توان خواندن یا درک آن را ندارند، یا کارکرد نقد فرهنگی درون‌قومی دارند. برای مثال متن این اس‌ام‌اس لری بختیاری را ببینید: "سه دز بزدز ارن به بزدزی. یه دز بزدز دو بز دزی، دو دز بزدز یه بز دزین. یه دز بزدز به دو دز بزدز اگو مو که یه دز بزدزم دو بز دزیم ایسا که دو دز بزدزین یه بز دزیین؟! این را اگر بخوانی یک لر باسوادی!"

پ.ن
:: سامانه‌ی پیام کوتاه ایران از نیمه‌شب ۲۱ خرداد ۱۳۸۸، روز قبل از دهمین دوره‌ی انتخابات ریاست جمهوری قطع شد. این قطعی هفته‌ها ادامه داشت تا آن که در ساعت ۱۹ و ۳۰ دقیقه‌ی روز ۱۰ تیر وصل شد. مجدداً پس از چند روز، از حوالی ظهر روز ۱۵ تیر به طور ناگهانی و بدون اطلاع قبلی قطع شد و پس از ۴۰ روز قطعی و اختلال، مجدداً به راه افتاد. [منبع]

:: بدیهی ست که این یادداشت صرفاً برای روشن کردنِ گوشه‌ای پنهان از فرهنگ جاری امروز و به قصد فراخوان برای تحلیل جنبه‌های گوناگون آن نوشته شده و نگارنده هرگونه توهین به اقوام ایرانی را نکوهش می‌کند و از آن رویگردان است.

کامنت‌ها

کتابش گیر کرده توی ارشاد!

دوست و همکار طنزنویس و طنازم مهدی استاداحمد، قصد داشت مجموعه‌شعر طنزش را منتشر کند، اما اداره‌ی سانسور بی‌هیچ توضیحی کل کتابش را توقیف کرد. دلِ همیشه‌سرزنده‌ی مهدی گرفته بود و می‌گفت حتا به چاپ ده صفحه‌اش هم راضی بودم! آخرش هم برای این که دلش باز شود، دردش را باز هم به شعر طنز گفت و منتشر کرد. شما هم تکه‌هایی از آن را در این‌جا بخوانید تا هم تلخ بخندید، هم با طنازی‌های دلنشین او آشنا شوید. درود بر مهدی استاداحمد.

سه‌تا غصه به‌شدت یادم افتاد
دوتاشان را به‌سرعت بردم از یاد
یکی‌شان این‌که یادم رفته از کی
کتابم گیر کرده توی ارشاد

«ز دست دیده و دل هردو فریاد
که هرچه دیده بیند دل کند یاد»
دوباره نکته‌ای را یادم افتاد
کتابم گیر کرده توی ارشاد

ته چاه عمیقی می‌زنم داد
سر کوه بلندی می‌وزد باد
به غیر از سوزن من توی این شعر
کتابم گیر کرده توی ارشاد

طلب کردم دلار نرخ آزاد
فروشنده دوتا سکه به من داد
تشکر کردم از ایشان و گفتم
کتابم گیر کرده توی ارشاد

اگر ظرف غذا باشد به تعداد
غذا هم می‌رسد حتماً به افراد
چرا پس با وجود این‌ عدالت
کتابم گیر کرده توی ارشاد

اگر که در بیاید از کسی داد
به سرعت می‌رسد نیروی امداد
تعجب می‌کنم با این‌همه نظم
کتابم گیر کرده توی ارشاد

در عصر سایبر و تسخیر پهباد
که شد اینترنت ملی هم ایجاد
در عصر انفجار اطلاعات
کتابم گیر گرده توی ارشاد

شبی شد ماهی از تنگ خود آزاد
و با آزادی‌اش درسی به من داد
خجالت می‌کشم دیگر بگویم
کتابم گیر کرده توی ارشاد

«سیه‌چشمی به کار عشق استاد
به من درس محبت یاد می‌داد
مرا از ياد برد آخر، ولی من »
کتابم گیر کرده توی ارشاد

یکی دردش یکی درمانش آباد
یکی وصلش یکی هجرانش آزاد
«من از درمان و درد و وصل و هجران»
کتابم گیر کرده توی ارشاد

گلی خوشبوی در حمام بغداد
رسید از دست کا‌گ‌ب به موساد
پیامک زد به سی‌آی‌ای، ام‌آی‌سیکس
کتابم گیر کرده توی ارشاد

دو شب خوردم به جای شام سالاد
شدم از بند هرچی چربی آزاد
ندارم هیچ اضافه‌وزنی اما
کتابم گیر کرده توی ارشاد

به‌ناگه عابری در جوی افتاد
گرفتم دست او را باب امداد
وی از بنده تشکر کرد، گفتم
کتابم گیر کرده توی ارشاد

یکی از پشت‌بام برج میلاد
درون تونل توحید افتاد
زدم اورژانس فوراً زنگ و گفتم
کتابم گیر کرده توی ارشاد

اگر دستم رسد بر چرخ زامیاد
به‌دقت می‌کنم آن چرخ را باد
مگر آن لحظه‌ها یادم رود که
کتابم گیر کرده توی ارشاد

سرم خلوت! حسابم پر! دلم شاد!
شدم از بند عقل آزاد آزاد
دیریم رام رام دارام رام رام دیریم رام
کتابم گیر کرده توی ارشاد...

کامنت‌ها

شیخ صنعان؛ شاعرانگی یا روایت؟

شعر در ذات خود بر گرد زبان می‌چرخد، حال آن‌که روایت عمدتا با زبان به انگیزه‌ها و غایات خود نزدیک می‌شود. می‌توان گفت نثر، نوعی رفتن است که پاها با هدفمندی به سویی روانه می‌شوند و شعر نوعی رقصیدن است که هدف گام‌ها در خود آن‌هاست. جمع این دو (چرخیدن و هدفمند رفتن) بسیار دشوار است و در کمتر زبان و ادبیاتی مانند ادبیات کلاسیک فارسی ـ و برخی آثار ادبی معاصر ـ در هم آمیخته است.

هجدهمین مجموعه از درس‌گفتارهایی درباره‌ی عطار در روزهای چهارشنبه ۱۲ و ۱۹ بهمن ساعت ۱۶:۳۰ با سخنرانی دکتر مهدی محبتی با عنوان «شیخ صنعان، شاعرانگی یا روایت» در مرکز فرهنگی شهرکتاب واقع در خیابان شهیدبهشتی، خیابان شهید احمد قصیر(بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود. ورود برای علاقه‌مندان آزاد است.

کامنت‌ها

استعاره و مجاز با رویکرد شناختی

نظریه‌ی شناختی استعاره و مجاز جنبه‌ای اساسی از قلمرو زبان‌شناسی شناختی است. به تازگی کتاب «استعاره و مجاز با رویکرد شناختی» گردآوری آنتونیو بارسلونا و با ترجمه‌ی فرزان سجودی، لیلا صادقی و تینا امراللهی به همت نشر نقش جهان منتشر شده است که این کتاب به چند موضوع مهم در ارتباط با نظریه‌ی شناختی در باب استعاره و مجاز می‌پردازد و نمونه‌ی خوبی از چگونگی به کار گیری آن است. از جمله مباحثی که در این مجموعه طرح شده عبارت‌ است از: نظریه‌ی شناختی در باب استعاره و مجاز، دامنه‌ی استعاره، تعامل میان سلسله مراتب استعاری و مجازی، استعاره و مجاز در ساختار و گفتمان زبان.

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه یازدهم بهمن ساعت ۱۶:۳۰ به نقد و بررسی این کتاب اختصاص دارد که با حضور آزیتا افراشی، فرزان سجودی، لیلا صادقی و تینا امراللهی در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود. ورود برای علاقه‌مندان آزاد است.

کامنت‌ها

همایش «سعدی و پوشکین» در تهران و مسکو

همایش «سعدی و پوشکین» در روزهای ۲۹ و ۳۰ فروردین ۱۳۹۱ در آستانه‌ی روز بزرگداشت سعدی در مرکز فرهنگی شهر کتاب و در نیمه‌ی اول خرداد و هم‌زمان با زادروز پوشکین و روز زبان روسی در مسکو با حضور سعدی‌شناسان و پوشکین‌شناسان ایران در روسیه برگزار می‌شود.

علی‌اصغر محمدخانی، معاون فرهنگی و بین‌الملل شهر کتاب، درباره‌ی برنامه‌های این همایش گفته است: سعدی یکی از قله‌های شعر فارسی است که زبان سعدی پایه و بنیان زبان فارسی است و پوشکین از مهم‌ترین شاعران روسیه است که زبان او، پایه و اساس زبان ادبی روس را تشکیل می‌دهد و این دو شاعر از نمایندگان بسیار برجسته‌ی فرهنگ بشری هستند.

وی افزود: مرکز فرهنگی شهر کتاب در سال‌های گذشته، همایش‌های گوناگونی را در بزرگداشت بزرگان ادب فارسی و نیز در شناساندن نویسندگان و شاعران جهان برگزار کرده است که از جمله این برنامه‌ها، برگزاری همایش هومر و فردوسی در تهران و آتن بوده است که در حوزه‌ی ادبیات تطبیقی بسیار موثر است و قرار است که در سال‌های آتی همایش‌های تطبیقی برگزار شود.

دبیر همایش سعدی و پوشکین گفت: همایش سعدی و پوشکین به همت مرکز فرهنگی شهر کتاب و با همکاری مرکز سعدی‌شناسی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در روسیه و بنیاد روسکی میر در تهران و مسکو برگزار می‌شود.

وی محورهای همایش را دریچه‌های آشنایی پوشکین با شرق و ادبیات فارسی، مضامین مشترک اشعار و آثار پوشکین و سعدی، جایگاه پوشکین در ادبیات روسی، تحلیل و بررسی آثار ترجمه شده‌ی پوشکین به زبان فارسی، تحلیل و بررسی آثار ترجمه شده‌ی سعدی به زبان روسی، گسترش و نفوذ سعدی در میان شاعران و نویسندگان و مردم روسیه اعلام کرد.

محمدخانی با اشاره به آشنایی مردم ایران در صد سال گذشته با آثار پوشکین گفت: در صد سال گذشته، نویسندگان و پژوهشگران و مترجمانی چون سعید نفیسی، علی‌اصغر حکمت، کریم کشاورز، پرویز ناتل‌خانلری، کاظم انصاری، فاطمه سیاح، ابراهیم یونسی، حسینعلی هروی، عبدالله کوثری، درباره‌ی پوشکین نوشته‌ یا آثار او را به فارسی ترجمه کرده‌اند و این همایش فرصت تازه‌ای برای بررسی آثار پوشکین و مقایسه‌ی آن با آثار سعدی و ادبیات فارسی است.

محمدخانی در پایان به برگزاری جشن هفتصدمین سال تالیف گلستان در مسکو در سال ۱۳۳۷ شمسی اشاره کرد و گفت که آثار سعدی نیز به زبان روسی ترجمه شده و شاعران و محققان بسیاری به آثار سعدی علاقه‌ دارند که از آن جمله باید از تلاش‌های ابوالقاسم لاهوتی در معرفی سعدی و پوشکین به مردم روسیه و ایران یاد کرد.

کامنت‌ها

ایوانِ ویرانِ دیوان!

دو سال پیش خوابگرد را فیلتر کردند. امروز هم نه فقط آدرس جایگزین، که کل دامنه‌ی خوابگرد را مسدود کرده‌اند و دیگر امکان ایجاد آدرس زیرمجموعه‌ی همین دامنه را ندارم. عبور از فیلتر و یافتن ترفندهای نو برای وبگردی، دیگر جزو روزمرگی‌های اغلب ما ایرانیان این ور مرز(!) شده، اما به‌روز کردن وبلاگ یا سایتی که فیلتر شده، به این سادگی نیست. مدتی ست حال و روز چندان خوشی ندارم، اما خوابگرد را تا «بتوانم» روی دست نگه خواهم داشت؛ که فرزند ده‌ساله‌ی من است و به قاعده‌ی طبیعت، زودتر از خودم نباید بمیرد. تازه‌ترین ثمره‌ی خوابگرد، انتشار بسیار موفقیت‌آمیز یک رمان الکترونیک بود، که آن را هم تاب نیاوردند...

پیـرمــردی ز نـزع مـی‌نـالیـد | پیرزن صندلش همی‌مالید
چون مخبط شد اعتدال مزاج | نه عزیمت اثر کند نه علاج

اگر امکان عبور از فیلتر ندارید و می‌خواهید مطالب خوابگرد را پی بگیرید، بهترین راه، استفاده از فیدهای خوابگرد در گوگل‌ریدر است. راهنمای آسان و مشروح استفاده از فید را در این صفحه بخوانید.

فید مطالب خوابگرد:
http://www.khabgard.com/rss.asp
فید لینکده‌ی خوابگرد:
http://www.khabgard.com/linksrss.asp

خواهش می‌کنم این یادداشت و آدرس‌های فید خوابگرد را هر جور که بهتر می‌دانید (فیس‌بوک، گوگل‌پلاس یا ایمیل) دست‌به‌دست کنید. حدیث داریم که هر کس چنین کند، همانا در جهنم یک عدد وی‌پی‌انِ توپ برای اتصالِ مستقیم به بهشت دریافت خواهد کرد!

پ.ن:
۱ـ از دوستانی که امروز به یادم بودند، از صمیم قلب سپاسگزارم.
۲ـ کاش وقتی وبلاگ آدم را فیلتر می‌کردند، فقط وبلاگ آدم را فیلتر می‌کردند...

کامنت‌ها

فلسفه‌‌ی هنر اسلامی

فلسفه‌ی هنر یا از توجه نظری فیلسوفان یک فرهنگ به هنر حاصل می‌شود یا از رویکرد مستقل برخی محققان و اندیشمندان در تبیین ماهیت واقعیتی موجود به نام هنر.

رویکرد فیلسوفان اسلامی به هنر چگونه بوده است، فلاسفه و حکمایی چون فارابی، ابن‌سینا، امام محمد غزالی، صدرالدین قونوی، جلال‌الدین دوانی و صفی‌الدین ارموی در ابوابی چون قوه‌ی خیال و عالم مثال و نظریه‌هایی چون نظریه‌ی تقلید چه آرایه‌ای داشته‌اند و چه تفاوت‌هایی با فیلسوفان غربی دارند. به تازگی کتاب «فلسفه‌ی هنر اسلامی» شامل پانزده مقاله از دکتر حسن بلخاری منتشر شده ‌است که در این باب گفت‌وگو می‌کند.

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه بیست‌ و هفتم دی ساعت ۱۶:۳۰ به نقد و بررسی کتاب «فلسفه‌ی هنر اسلامی» اختصاص دارد که با حضور دکتر اسماعیل بنی‌اردلان، دکتر سیدغلامرضا اسلامی و دکتر حسن بلخاری در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار می‌شود.

کامنت‌ها

حالا نوبت مامان است

از داستان‌های بی‌ویرایش امروز (۹)
نویسنده: مسعود لواسانی

فاطمه در حال وارد شدن به منزل بود... چهار مأمور مرد و یک خانم وارد منزل شدند و شروع به بازرسی کردند و تا یک نیمه شب در منزل بودند... فاطمه دیروز ساعت هفت بعدازظهر با منزل یک تماس کوتاه گرفت و با پدر و عمه‌ی من صحبت کرد و فقط گفته که حالش خوب است و متأسفانه من در آن زمان در منزل نبودم و نتوانستم با فاطمه حرف بزنم.

پسر ما «متین» زمانی که من بازداشت شدم، دو سال داشت و اتفاقاتی که در زمان بازداشت من رخ داد و این بچه شاهدش بود، سبب شد که او دچار اختلال تکلم شود. در طی دو سال گذشته فاطمه هم‌زمان که مجبور بود پیگیری‌های قضایی مربوط به من را بکند و از متین مراقبت کند، مجبور بود خرج خانه را در بیاورد. هم‌زمان نیز مجبور بود دنبال امور درمانی متین باشد و شرایط خیلی دشواری را گذراند. ما الان یک پرونده‌ی قطوری داریم از مسائل و مشکلات متین که به سندرم اوتیسم مبتلا ست و به گفته‌ی پزشکان ممکن است یک بحران روحی باعث ظهور و تشدید آن شود. بعد از بازداشتِ من هم اختلال تکلم او شروع شد و تا چند ماه از خواب می‌پرید و جیغ می‌زد و در هر روز ملاقات دوشنبه‌ها این‌قدر گریه و بی‌تابی می‌کرد که مشکلاتی را فراهم می‌کرد. تا حدود ده ماه فقط کلاس گفتاردرمانی و کلاس‌های متعدد برای درمانش می‌رفت.

فاطمه تعریف می‌کرد، زمانی که من از مرخصی به زندان بازگشتم، از مهد که آمده بود و به اتاق من که می‌رود و می‌بیند که من نیستم، به اتاق خودش می‌رود و شروع می‌کند به گریه کردن. الان هم به خاطر وابستگی عاطفی به مادرش و نبود فاطمه، از امروز شروع به پرخاشگری کرده و مدام سراغ مادرش را می‌گیرد و می‌گوید به موبایلش زنگ بزن می‌خواهم با مادرم حرف بزنم. خوشبختانه زمان بازداشتِ فاطمه، در ماشین خواب بود و تفتیش منزل و بازداشت مادرش را ندید. خود فاطمه هم نگران بود که مبادا این آشفتگی منزل و به‌هم‌ریختگی را ببیند... حتا هر زمانی که ما از محدوده‌ی زندان می‌گذریم، متین می‌گوید بابا می‌خواهی بروی مرخصی؟

فاطمه [خودش] بیماری صرع دارد و آن زمان که او را با خود می‌بردند، من با اصرار داروهایش را همراهش گذاشتم و امیدوارم بگذارند که داروهایش را مصرف کند، زیرا شرایط زندان و انفرادی یک شرایط تنش‌زا است و امیدوارم فاطمه دچار تشنج نشود.
+ منبع و متن کامل

داستان‌های بی‌ویرایش پیشین:
+ روی میز ممنوع
+ کدام مهندس؟
+ ممنوع از خروج
+ این ملک شخصی ست
+ چه فرق می‌کند؟!
+ پسرم و پدرش
+ خنده‌های دیوارآلود
+ اسمش مادر بود؛ دختر من!

کامنت‌ها

پرسش‌های شاهانه

قیام ۱۹ دی از نگاهی دیگر
نوشته‌ی: سردار سپاه حسین علایی
منبع: روزنامه‌ی اطلاعات دیروز

روز ۱۹ دی ماه سال ۱۳۵۶ سر آغاز قیامی مردمی و فراگیر است که ظرف حدود یک سال توانست شاه را از کشور بیرون کند و به نظام سلطانی ۲۵۰۰ ساله در ایران پایان دهد. اما این ماجرا خیلی ساده شروع شد و بهانه‌ی آن را خود حکومت فراهم کرد. در روز ۱۷ دی ماه روزنامه‌ی اطلاعات که توسط یک سناتور مورد اعتماد اداره می‌شد مقاله‌ای را با عنوان ارتجاع سرخ و سیاه علیه آیت‌الله خمینی که توسط شاه به عراق تبعید شده بود به چاپ رساند. چاپ این مقاله مورد اعتراض طلاب حوزه‌ی علمیه‌ی قم قرار گرفت و من که خود در آن‌جا بودم به اتفاق تعدادی از طلاب به در منزل تعدادی از اساتید حوزه علمیه قم مراجعه کردیم تا آن‌ها به درج یک‌طرفه‌ی مقاله‌ی توهین‌آمیز علیه شخصیت محبوب مردم اعتراض کنند. این رفت و آمد به در خانه‌ی علمای قم دو روز به طول انجامید و حکومت شاه به بهانه نداشتن مجوز برای راهپیمایی به طلاب و جوانان در خیابان صفائیه حمله کرد و تعداد ۶ نفر از طلاب و معترضین را کشت و عده‌ای را نیز مجروح کرد.

رفتار غلط مأمورین امنیتی شاه،ن ارضایتی مردم از حکومت سلطنتی را به اوج رسانید و به استمرار آن کمک کرد. چنین رفتاری موجب شد تا چهلم‌ها در ایران به راه بیفتد و رژیم شاه ظرف یک سال بیش از ۲۰۰۰ نفر از مردم معترض را در خیابان‌های شهرهای مختلف بکشد. ولی هرچه بر کشته‌های خیابانی و بازداشت مردم و تعداد زندانیان سیاسی افزوده می‌شد عملاً از اقتدار نظام شاهنشاهی کاسته می‌شد. ‏

تا قبل از این حوادث، مردم مستقیما شاه را خطاب مخالفت‌های خود قرار نمی‌دادند و سعی می‌کردند تا انتقادات را متوجه نبود آزادی بیان در کشور، فقدان آزادی‌های سیاسی و رفتار بد مأمورین دولتی به ویژه عناصر گارد شاهنشاهی و در نهایت دولت وقت بکنند. اما تداوم رفتارهای خشن حکومت و سرکوب شدید اعتراضات باعث شد که مردم لبه‌ی تیز مخالفت‌های خود را متوجه شخص شاه بکنند و خواستار تغییر اساسی در نظام حاکم شوند. نامه‌نگاری‌ها به شاه شروع شد و او به حق عامل همه‌ی نابسامانی‌های کشور اعلام شد.‏

این روند ادامه یافت تا آن که مردم، آزادی و نجات خود را در برپایی جمهوری اسلامی دیدند تا هم از حکومت یک شخص به صورت مادام‌العمر جلوگیری کنند و هم مردم با انتخابات آزاد بر سرنوشت خود حاکم باشند و هم حکومت برخاسته از متن فرهنگ مردم که اسلام است باشد و تعارضی بین باورهای مردم و اَعمال حاکمیت نباشد. به هر حال شاه به سرکوب‌ها و توسعه اختناق ادامه داد تا با رهبری امام خمینی همه‌ی مردم علیه وی بسیج شدند و او برای نجات جان خود و خانواده‌اش مجبور به فرار از کشوری شد که خود را صاحب آن می‌دانست. به نظر می‌رسد احتمالاً سؤالات زیر پس از فرار، برای شاه مطرح شده باشد که می‌تواند برای سایرین تجربه‌ای مهم و عبرت‌آموز باشد.

۱ـ اگر در واکنش به حضور مردم در مجالس ترحیم فرزند امام خمینی، سعه‌ی صدر به خرج می‌دادم و با مقاله‌ی توهین‌آمیز که نویسنده‌ی آن داریوش همایون وزیر اطلاعاتم با اسم مستعار بود، مردم را تحریک نمی‌کردم، بهتر نبود؟

۲ـ اگر پس از انتشار مقاله در روزنامه‌ی حکومتی، اجازه‌ی پاسخ به آن مقاله را در همان روزنامه می‌دادم، حکومتم دوام بیش‌تری نمی‌یافت؟

۳ـ اگر به مردم معترض اجازه‌ی راهپیمایی مسالمت‌آمیز را می‌دادم و آن‌ها را متهم به اردوکشی و زورآزمایی خیابانی نمی‌کردم، مسئله خاتمه نمی‌یافت؟

۴ـ اگر به مأمورین دستور می‌دادم که به تظاهرکنندگان تیراندازی نکنند و هوشمندانه و با تدبیر آن‌ها را آرام کنند، نتیجه‌ی بهتری نمی‌گرفتم؟

۵ـ آیا اگر به جای حصر کردن بعضی از بزرگان در خانه‌هایشان و تبعید تعدادی دیگر به سایر شهرهای دوردست و زندانی کردن فعالین سیاسی، باب گفت‌وگو و مراوده با آن‌ها را باز می‌کردم، کار به فرار من از کشور می‌انجامید؟

۶ـ اگر به جای اتهام زدن به مردم که خارجی‌ها عامل تحریک شما هستند، به شعور جمعی آنها توهین نمی‌کردم، حالا خودم مجبور بودم به خارجی‌ها پناه ببرم؟

۷ـ آیا اگر به جای متهم کردن مخالفین خودم به اقدام علیه امنیت کشور، وجود مخالف را می‌پذیرفتم و حتا آن را قانونی تلقی می‌کردم و برای آن‌ها حق قائل بودم، نمی‌توانستم بیشتر برمسند قدرت باقی بمانم؟

طبیعی است که دیکتاتورها برای خود حق ابدی حاکم بودن بر مردم قائل هستند و در زمانی که در کاخ سلطنت با همراهان متملق و چاپلوس احاطه شده‌اند، فرصت طرح این سؤالات را ندارند و زمانی به فکر می‌افتند که مثل قذافی پس از موش و حشره خواندن مخالفین، مجبور شوند فرار را بر مقاومت و ایستاده مردن ترجیح دهند. فاعتبروا یا اولی‌الابصار

کامنت‌ها

کارگاه تحلیل گفتمان دکتر فرزان سجودی

دکتر فرزان سجودی در ده جلسه «تحلیل گفتمان» را در مرکز فرهنگی شهر کتاب تدریس می‌‌کند. در این کارگاه که برای آشنایی با مباحث بنیادی دستور نقش‌گرای نظام‌بنیاد، تحلیل گفتمان و تحلیل انتقادی گفتمان تشکیل می‌شود به مبانی دستور نقش‌گرای نظام‌بنیاد، رویکردهای متفاوت به تحلیل گفتمان، تحلیل گفتمان توصیفی، تحلیل مکالمه، بافت و متن، تحلیل گفتمان انتقادی، زبان به مثابه‌ی عمل اجتماعی، زبان و قدرت، ایدئولوژی، ساختار گفتمانی مشروعیت، نظریه‌ی گفتمان لاکلا و موفه، هژمونی، هویت و شکل گیری گروه اجتماعی، گفتمان و فرهنگ و نشانه‌شناسی گفتمانی پرداخته می‌شود.

این دوره‌ی آموزشی روزهای یک‌شنبه ساعت ۱۰ تا ۱۲ تشکیل می‌شود. آغاز آن ۱۶ بهمن ۱۳۹۰ است و علاقه‌مندان به ثبت‌نام تا ۵ بهمن فرصت دارند در ساعات اداری به مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر(بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم مراجعه کنند و برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره‌های ۸۸۷۲۳۳۱۶ و ۸۸۷۱۷۴۵۸ تماس بگیرند. بدیهی است به دلیل محدودیت ظرفیت این دوره، اولویت با کسانی است که زودتر ثبت‌نام قطعی را انجام دهند.

کامنت‌ها

دو سر گل!

"ویرایش یک کتاب هم از نظر مالی هم جانی و هم اعصاب اصلاً کار به‌صرفه و لذت‌بخشی نیست. نهایتش یه اسم توی شناسنامه‌ی کتابه که اونم اگر متن بد بود، فحشش به ویراستار می‌رسه و اگر خوب بود، ستایشش به مترجم یا نویسنده." [از کامنت سمیه نوروزی]

کامنت‌ها

سنجش ساختار قصه در قصه، در منطق‌الطیر و مثنوی

از آشکارترین ویژگی‌های روایت مولانا در مثنوی، درآمیختن قصه‌ها با یکدیگر است. راوی در میانه‌ی روایت یک قصه، به قصه‌‌ای دیگر می‌گریزد و یا می‌کوشد دو قصه‌ی پیاپی را در پیوندد و گاه به روایت هم‌زمان دو قصه می‌پردازد. شیوه‌ی «قصه در قصه» از دیرباز شناخته شده بود و در بسیاری از آثار ادبی ایران و جهان به کار رفته است. عطار در مثنوی‌های خود به ویژه در منطق‌الطیر از اسلوب «قصه در قصه» بهره برده است.

هفدهمین مجموعه از درس‌گفتارهایی درباره‌ی عطار به بررسی و سنجش ساختار قصه در قصه در منطق‌الطیر و مثنوی معنوی اختصاص دارد که در روزهای چهارشنبه ۲۱ و ۲۸ دی ساعت ۱۶:۳۰ با سخنرانی دکتر حمیدرضا توکلی در مرکز فرهنگی شهرکتاب واقع در خیابان شهیدبهشتی، خیابان شهید احمد قصیر(بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم برگزار می‌شود.

کامنت‌ها

انصراف از همکاری با «نشر چشمه»

ناگزیرم اعلام کنم که از حدود یک ماه پیش، به دلایلی که گفتن‌شان را اکنون به صلاح نمی‌دانم، از ادامه‌ی همکاری با نشر چشمه انصراف داده‌ام. خوشحال ام که از این پس می‌توانم آسوده‌تر در خدمتِ برخی دوستان داستان‌نویس خودم باشم.
پ.ن:
تا کنون هیچ کتابی، تأکید می‌کنم هیچ کتابی، با حمایت یا واسطه‌ی من در نشر محترم چشمه منتشر نشده است.

کامنت‌ها